Rusza przebudowa dworca w Straszynie

Dworzec Straszyn-Prędzieszyn, fot. Anna Tybel

Dworzec Straszyn-Prędzieszyn, fot. Anna Tybel

„Najważniejsze, aby dworzec w Straszynie po rewitalizacji tętnił życiem, był otwarty i przyjazny dla mieszkańców Gminy”
W grudniu 2013 roku Rada Gminy Pruszcz Gdański uchwaliła 1,5 mln zł na remont i rozbudowę budynku byłego dworca kolejowego w Straszynie. Projektowane są dwa etapy: remont kapitalny przywracający historyczny wygląd pierwotny i rewaloryzację sąsiadującego starodrzewu – majestatyczne stare lipy! oraz dobudowa nowej części w miejsce dotychczasowego pomieszczenia magazynowego.
Linia kolejowa 229 Pruszcz Gdański – Kartuzy powstała w roku 1886. Sam budynek stacyjny jest późniejszy i pochodzi z 1912 roku. Mieściły się w nim kasy, poczekalnia, nastawnia, z boku pomieszczenie składowni z rampą i na górze mieszkania dla pracowników kolei. Pomimo zniszczeń, do dzisiaj zachowała się interesująca rozczłonkowana bryła, typowa dla tzw. historyzmu malowniczego wraz z elementami elewacji, takimi jak kamienny cokół czy odsłonięte elementy konstrukcji drewnianej w ścianie szczytowej (tzw. pruski mur), natomiast elewacja zdradza znamiona wczesnego modernistycznego stylu – tynkowane ściany, secesyjne spłaszczone łuki okien, eliptyczne świetliki pod okapem i stylizowane ornamenty. Jednym słowem, rozwiązanie dosyć wymyślne, jak na dworzec w małej miejscowości z początku XX wieku!
Pani Wójt, Rada Sołecka Straszyna i reprezentanci lokalnych organizacji społecznych zainteresowani przyszłym użytkowaniem wyremontowanego obiektu spotkali się na początku bieżącego roku, by zapoznać się z rezultatami poprzedzającej inwestycję inwentaryzacji. W tym miejscu należy zawrzeć podziękowania dla projektantów Studia Alex ze Straszyna, którzy nieodpłatnie – jako wyraz poparcia dla tej pożytecznej inicjatywy – wykonali inwentaryzację i zaprezentowali efekty swojej pracy w postaci niezwykle interesującej prezentacji. Po zapoznaniu się z dokumentacją obecni odbyli burzliwą debatę na temat funkcji, jakie miałby spełniać ten budynek, tak aby mógł być wykorzystywany przez jak najszersze grono mieszkańców.
Wstępną propozycją do rozważenia, którą przedstawiła Rada Sołecka było wykorzystanie części budynku dworca na gabinety lekarskie, które mogłyby zaspokoić najpilniejszą potrzebę opieki lekarskiej (internista, pediatra dla dzieci chorych) dla mieszkańców Straszyna i okolic. Jednak po analizie układu pomieszczeń i możliwości jakie daje budynek, stwierdzono, że funkcja taka jest bardzo trudna do zrealizowania ze względu na wymagane normy. Ponadto uzyskano potwierdzenie ze strony Pani Wójt, że są realne przesłanki ku temu, żeby temat przychodni w Straszynie został rozwiązany kompleksowo w perspektywie najbliższych lat.
W związku z powyższym najodpowiedniejsza wydała się koncepcja powołania centrum kultury i integracji jako miejsca spotkań dla mieszkańców Straszyna i gminy Pruszcz Gdański.
W celu zapewnienia prężnego funkcjonowania centrum wydaje się być celowe, aby jednostka ta podlegała merytorycznie pod OKSiBP w Cieplewie. Mając na uwadze, jak prężnie działa Ośrodek, można zakładać że podległa placówka w Straszynie będzie funkcjonować równie dynamicznie, a infrastruktura dworca zostanie w pełni wykorzystana z pożytkiem dla okolicznych mieszkańców. Fakt przejęcia przez OKSiBP potwierdził już jego dyrektor pan Grzegorz Cwaliński, który po zakończeniu prac budowlanych i wykończeniowych obejmie nadzór nad placówką.
W wyniku tych konsultacji określono funkcje, jakie powinien spełniać budynek dworca w przyszłości.
– Biblioteka nie mieści się w dotychczasowej siedzibie. Gmina stale zapewnia środki na zakup nowości, szybko wzrasta liczebność księgozbioru i jednocześnie, wraz z rozwojem naszej miejscowości, powiększa się ilość osób korzystających z biblioteki i czytelni. W każdym tygodniu zapisuje się po kilku nowych czytelników. Projekt utworzenia w dobudowanej części mediateki z prawdziwego zdarzenia z pewnością byłby atrakcyjny dla młodych czytelników, i to w szerszym zasięgu niż mieszkańców Straszyna, ale także wyżynnej części powiatu gdańskiego, a nawet południowych dzielnic Gdańska. Co stoi na przeszkodzie, by na wsi powstał nowoczesny obiekt na wzór mediateki w Manhattanie we Wrzeszczu, gdzie można będzie wypożyczać audio i e-booki, filmy i płyty? – zadaje pytanie pani bibliotekarka Halina Ludka. W nowych przestrzeniach będziemy mieli lepsze warunki do organizowania wydarzeń kulturalnych, spotkań z pisarzami, kameralnych koncertów, wystaw i warsztatów. Będzie to tym łatwiejsze, że użytkownikami dworca zostaną nasze lokalne organizacje pozarządowe, które – we współpracy z biblioteką – dzięki wspólnej siedzibie będą mogły realizować interdyscyplinarne projekty z różnych dziedzin.
– Problemem w dotychczasowych przedsięwzięciach jest brak odpowiedniej siedziby. Nie mamy stałej przestrzeni ekspozycyjnej i magazynowej do przechowywania prac i narzędzi, sztalug i namiotu wystawienniczego.
W swojej działalności korzystamy ze świetlicy wiejskiej, Zespołu Szkół w Straszynie, OKSiBP-u, Domu Rekolekcyjnego w Straszynie i prywatnych domów. Mając na względzie rozszerzenie działań artystycznych, brakuje nam lokalu dostosowanego do naszych potrzeb. Posiadanie takiego miejsca przygotowanego do funkcji artystycznych, pozwoliłoby na ich realizację.
Stowarzyszenie ma wiele planów na przyszłość. Pragniemy, aby budynek dworca stał się miejscem organizowania spotkań artystycznych dla społeczności gminy. Nadal chcemy organizować warsztaty i wystawy. Będziemy prezentować twórczość naszych członków oraz zaprzyjaźnionych stowarzyszeń przez organizację wernisaży, kiermaszy sztuki, przeglądów artystycznych. Na naszych warsztatach zaobserwowaliśmy ogromne zainteresowanie tworzeniem ceramiki wśród dzieci i młodzieży. Dotychczas podczas warsztatów ceramicznych korzystaliśmy z uprzejmości naszej członkini mającej pracownię w Kartuzach, co powodowało kłopotliwą konieczność dojazdów.
– Planujemynabyć piec ceramiczny i koło garncarskie. – takie wizje roztacza Pani Danuta Kraszewska prezes stowarzyszenia Twórców „Przystanek Sztuka”. W przypadku uzyskania zgody na zlokalizowanie na dworcu siedziby Stowarzyszenia i możliwości prowadzenia w nim działalności, to miejsce wpisałoby się w mapę naszej Gminy jako prawdziwy przystanek sztuki, do czego bezpośrednio nawiązuje nazwa naszego Stowarzyszenia.

Dworzec_Straszyn_wizualizacja

Dworzec Straszyn wizualizacja wnętrza, autor Zuza Żochowska

Szczególne plany posiada Stowarzyszenie Dolina Raduni, a zwłaszcza jego filia Radio Toksyna. Adam Szpała, długoletni członek ekipy radiowej – chcemy przenieść do dworca studio radiowe, ale też stworzyć profesjonalne studio nagrań i realizacji dźwięku. Dałoby to możliwość przeprowadzenia zajęć i warsztatów z obróbki dźwięku, warsztatów mikrofonowych (wokalnych i wokalno-instrumentalnych), dziennikarskich, chcielibyśmy zacieśnić współpracę z panią Basią Biedrzycką dyrektorem zespołu Jagódki – mam tu na myśli nagrywanie płyt zespołu. Zajęcia byłyby dostępne bez względu na wiek, na miejscu bez dojeżdżania do Trójmiasta, finansowane z pozyskiwanych grantów. Otworzyłaby się możliwość przeprowadzania prób dla lokalnych zespołów, które zawsze szukają miejsca do grania pod fachową opieką osób z wyższym wykształceniem muzycznym, możliwość rejestrowania oraz obróbki i tzw. masteringu wszelkich materiałów nagrywanych w studiu. Mogą to być również wydawnictwa promujące region, gminę, sołectwo Straszyn, np. w formie audiobooków.
Wiejska świetlica dotychczas funkcjonuje w niedogrzanym miejscu, z nieszczelnymi oknami i ubogim zapleczem socjalnym. Przeniesienie do nowej siedziby znacznie podniesie standard przebywania dzieci na zajęciach świetlicowych. Tę samą dotychczasową świetlicę wykorzystują Koło Seniorów „Bursztynki” i Koło Gospodyń Wiejskich w Straszynie.
Jak wiele nowych możliwości działań otworzy się po przeprowadzce! A „Straszyn biega”, a Klub Kajakowy „Radunia”, harcerze , wolontariusze– to również potencjalni użytkownicy dworca. Wreszcie, wszyscy inni niezrzeszeni mieszkańcy mogliby organizować spotkania okolicznościowe, nieformalne spotkania przy kawie i herbacie; to wszystko przy darmowym bezprzewodowym dostępie do Internetu Hot Spot.
Potrzeba wypracowania spójnej koncepcji wykorzystania dworca z punku interesów mieszkańców Straszyna i okolicy podpowiedziała również wiele innych prospołecznych rozwiązań. Mogłyby odbywać się w nim spotkania rady sołeckiej i radnych z mieszkańcami. Może znalazłby miejsce punkt konsultacyjno- terapeutyczny dla osób uzależnionych?
W pomieszczeniach dworca znajdzie się zapewne miejsce na magazyn sprzętu sołeckiego, jak kosiarka, narzędzia, namiot itp. Otoczenie wokół budynku daje możliwości utworzenia małego placu zabaw dla dzieci z elementami małej architektury nawiązującej do pierwotnej funkcji tego miejsca oraz sezonowego przystanku na szlaku rowerowym – z miejscem do odpoczynku i tablicą informacyjną. W wystroju dworca oraz jego otoczeniu można wprowadzić elementy świadczące o tym, że był to kiedyś prawdziwy dworzec kolejowy (np. kolejowe tablice informacyjne na budynku, oryginalny bruk, lampy; stolarka drzwiowa i okienna.
Sołtys Straszyna Witold Płotka chciałby, żeby budynek dworca był ściśle powiązany z integracją lokalnego środowiska i sugeruje wykonanie drobnej części prac społecznie przez podmioty, które będą korzystać z tego obiektu. Uważa, że nie jest możliwe, aby centrum kultury wypełniało wyżej wymienione funkcje bez zaangażowania organizacji działających społecznie w naszej miejscowości. Powinny one zaangażować się w przedsięwzięcia realizowane w przyszłym centrum np. przeprowadzić minimum 3-4 inicjatywy w ciągu roku. Członkowie Stowarzyszenia Przystanek Sztuka i Doliny Raduni zgłosili już swój akces przy pracach porządkowych podczas budowy.
Mam świadomość, że pogodzenie tak różnorakiej działalności na stosunkowo niedużej powierzchni byłego dworca nie jest prosta. Niemniej wierzę, że konstruktywna dyskusja potencjalnych użytkowników doprowadzi do optymalnych rozwiązań. Jak zapewnia pani wójt Magdalena Kołodziejczak, będą prowadzone dalsze konsultacje w sprawie funkcji społecznych tego obiektu.
A tymczasem Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków wyraził już zgodę na planowane przedsięwzięcie, a Urząd Gminy otrzymał pozwolenie na budowę. Pomyślnie zakończyły się rozmowy z PKP na temat nieodpłatnego przejęcia przez Gminę dodatkowego terenu przyległego o pow. ok. 2 000 m kw. z przeznaczeniem na duży parking. W grudniu zostanie ogłoszony przetarg „na przebudowę i rozbudowę dawnego dworca w Straszynie z przeznaczeniem na Gminny Dom Kultury”. Rozpoczęcie prac inwestor planuje w styczniu przyszłego roku. Nowy projekt dworca jest dialogiem pomiędzy dwoma stylami – zabytkowy budynek z secesyjnymi detalami, podmurówką z kamienia czy drewnem na elewacji, jest bezpośrednio zestawiony z czystą w formie, współczesną bryłą. Biały, przeszklony „kubik” przyszłej mediateki jest przeciwieństwem dawnej architektury. Nie konkurując z nią – stanowi raczej neutralne tło. Dzięki temu jest ona podkreślona – właśnie dzięki dużemu kontrastowi. Reasumując, realizacja centrum kultury i integracji w Straszynie nada wsi zupełnie nowy wymiar. Sprzyjać będzie integracji mieszkańców, poszerzeniu dostępu do kultury, zwiększeniu prestiżu miejscowości – byłaby to pierwsza wiejska mediateka w całej Polsce, druga w Gdańsku – i rozwojowi lokalnej społeczności. Cieszmy się, że w budżecie gminy znajdą się środki na realizację tego przedsięwzięcia. Na ostatnim zebraniu wiejskim pani wójt określiła przybliżony czas oddania tej placówki na styczeń 2016. Może wspólnie z czytelnikami spróbujemy wymyślić interesującą nazwę dla byłego dworca? Zachęcamy do nadsyłania swoich propozycji na adres redakcji.

Grażyna Goszczyńska
Przy pisaniu niniejszego tekstu posłużyłam się m.in. dokumentem przygotowanym przez Radę Sołecką Straszyna dla Rady Gminy Pruszcz Gdański.

 
Comments

Z chęcią poczytam co przez rok się zmieniło – prace budowlane już trwają 🙂
Pozdrawiam,
Petrus 🙂

Leave a Reply

*